OSIĄGNIĘCIA ZAKŁADU

Od począt­ku swo­je­go ist­nie­nia, tzn. poło­wy lat 60-tych ub. wie­ku, Kate­dra Fizy­ki Cia­ła Sta­łe­go [w latach póź­niej­szych prze­kształ­co­na w Zakład Fizy­ki Cia­ła Sta­łe­go (ZFCS)] może poszczy­cić się wie­lo­ma osią­gnię­cia­mi. Jed­nym z pierw­szych zna­czą­cych suk­ce­sów było skon­stru­owa­nie przez ówcze­sne­go kie­row­ni­ka Zakła­du, prof. Edmun­da Igra­sa, pierw­sze­go w Pol­sce zwier­cia­dla­ne­go mikro­sko­pu elek­tro­no­we­go. Pod­jął on wte­dy rów­nież nową, domi­nu­ją­cą do dziś w Zakła­dzie tema­ty­kę – doty­czą­cą tech­no­lo­gii i badań HgCd­Te jako nowe­go pół­prze­wod­ni­ko­we­go roz­two­ru sta­łe­go do kon­struk­cji detek­to­rów pod­czer­wie­ni.

Z upły­wem cza­su głów­nym kre­ato­rem roz­wo­ju tej tema­ty­ki stał się prof. Józef Pio­trow­ski, któ­ry wyka­zał po raz pierw­szy na świe­cie, że foto­no­we detek­to­ry pod­czer­wie­ni z HgCd­Te mogą pra­co­wać w tem­pe­ra­tu­rze oto­cze­nia. To stwier­dze­nie prze­czy­ło powszech­nie gło­szo­ne­mu wów­czas poglą­do­wi, że detek­to­ry takie mogą pra­co­wać wyłącz­nie w tem­pe­ra­tu­rze cie­kłe­go azo­tu (77K). Począt­ko­wo suk­ce­sy pol­skich uczo­nych przyj­mo­wa­no z nie­do­wie­rza­niem, jed­nak zade­mon­stro­wa­nie pra­wi­dło­wo dzia­ła­ją­cych urzą­dzeń prze­ko­na­ły świa­to­we śro­do­wi­sko naukow­ców i odbior­ców detek­to­rów co do real­no­ści odkry­cia. Suk­ces nauko­wy prze­ło­żył się wkrót­ce na suk­ces komer­cyj­ny. Ini­cja­ty­wa ówcze­snych pra­cow­ni­ków ZFCS, głów­nie dr Wie­sła­wa Galu­sa, prof. Józe­fa Pio­trow­skie­go i dr Miro­sła­wa Grud­nia, przy­czy­ni­ła się do zało­że­nia w 1987 roku fir­my pro­duk­cyj­nej, prze­kształ­co­nej w roku 1993 w VIGO Sys­tem Sp. z o.o., obec­nie VIGO Sys­tem S.A. (www​.vigo​.com​.pl). Od kil­ku­na­stu lat zaj­mu­je ona czo­ło­wą pozy­cję na świa­to­wym ryn­ku w pro­duk­cji nie­chło­dzo­nych detek­to­rów foto­no­wych z HgCd­Te śred­niej i dale­kiej pod­czer­wie­ni. Zakład Fizy­ki Cia­ła Sta­łe­go sta­no­wi obec­nie jej zaple­cze kadro­we i badaw­cze. Świad­czą o tym reali­zo­wa­ne aktu­al­nie pro­jek­ty badań pod­sta­wo­wych i sto­so­wa­nych, oraz wspól­ne inwe­sty­cje. Przy­kła­dem może być utwo­rze­nie w 2003 roku wspól­ne­go labo­ra­to­rium epi­tak­sji HgCd­Te ze związ­ków meta­lor­ga­nicz­nych (MOCVD). Jest ono jed­nym z zale­d­wie trzech zna­nych na świe­cie labo­ra­to­riów otrzy­my­wa­nia epi­tak­sjal­nych warstw HgCd­Te tą tech­ni­ką.

W latach 80-tych XX w., rów­no­le­gle z pra­ca­mi nad HgCd­Te bada­no rów­nież alter­na­tyw­ne mate­ria­ły przy­dat­ne do kon­struk­cji detek­to­rów pod­czer­wie­ni – głów­nie z roz­two­rów sta­łych PbSn­Te, HgZn­Te, InAsSb, oraz stud­nie kwan­to­we i super­sie­ci. Doro­bek tego okre­su był pod­sta­wą do przy­zna­nia w 1997 r. prof. Anto­nie­mu Rogal­skie­mu Nagro­dy Fun­da­cji na Rzecz Nauki Pol­skiej w dzie­dzi­nie nauk tech­nicz­nych. Jest to naj­bar­dziej pre­sti­żo­wa nagro­da nauko­wa w Pol­sce zwa­na popu­lar­nie „Pol­skim Noblem”.

W 1998 r. prof.dr hab. inż. Anto­ni Rogal­ski – kie­row­nik ZFCS prze­jął redak­cję cza­so­pi­sma nauko­we­go ”Opto-Elec­tro­nics Review” (O‑ER) jako redak­tor naczel­ny pisma któ­re, dzię­ki sys­te­ma­tycz­nym dzia­ła­niom mają­cym na celu popra­wę jako­ści publi­ko­wa­nych prac, zosta­ło włą­czo­ne w 2001 r. przez Insti­tu­te for Scien­ce Infor­ma­tion w Fila­del­fii na listę cza­so­pism indek­so­wa­nych (tzw. listę fila­del­fij­ską). W 2012 roku, O‑ER dołą­czył do eli­tar­nej gru­py cza­so­pism indek­so­wa­nych przez Thom­son Reu­ters w bazach Cur­rent Con­tents. Śred­ni impact fac­tor O‑ER w ostat­nim pię­cio­le­ciu wyno­si powy­żej 1 i jest naj­wyż­szy wśród pol­skich cza­so­pism nauko­wo-tech­nicz­nych.

Prof. A. Rogal­ski 23 maja 2013 roku został zatwier­dzo­ny przez Zgro­ma­dze­nie Ogól­ne Pol­skiej Aka­de­mii Nauk na człon­ka rze­czy­wi­ste­go tej pre­sti­żo­wej kor­po­ra­cji uczo­nych.

Prof. dr hab. inż. Anto­ni Rogal­ski, był kie­row­ni­kiem Zakła­du Fizy­ki Cia­ła Sta­łe­go w latach 1994 – 2015. Obec­nie w dal­szym cią­gu pra­cu­je w Zakła­dzie peł­niąc jed­no­cze­snie funk­cje Dzie­ka­na Wydzia­łu IV – Nauk Tech­nicz­nych Pol­skiej Aka­de­mii Nauk (kaden­cja 2015 – 2018).

Pra­cow­ni­cy Zakła­du Fizy­ki Cia­ła Sta­łe­go mogą się rów­nież poszczy­cić zna­ko­mi­tym odbio­rem ich prac nauko­wych w świe­cie. Publi­ka­cje i mono­gra­fie naukow­ców ZFCS były w ostat­nich latach cyto­wa­ne oko­ło pię­ciu tysię­cy razy, tak­że przez naj­bar­dziej uzna­ne zespo­ły z całe­go świa­ta pro­wa­dzą­ce bada­nia nauko­we w zakre­sie detek­to­rów pod­czer­wie­ni. Naj­now­sza książ­ka prof. Anto­nie­go Rogal­skie­go – Infra­red Detec­tors, opu­bli­ko­wa­na przez wydaw­nic­two CRC Press (USA) w 2010 roku, uzna­wa­na jest za naj­lep­szą mono­gra­fię doty­czą­cą detek­to­rów pod­czer­wie­ni jaka uka­za­ła się w ostat­nich 20 latach. Prze­tłu­ma­czo­na jest na język rosyj­ski i chiń­ski.

Wyjąt­ko­we w pol­skich realiach jest rów­nież to, że pra­wie wszy­scy absol­wen­ci WAT, któ­rzy wyko­ny­wa­li pra­ce dyplo­mo­we w Zakła­dzie Fizy­ki Cia­ła Sta­łe­go pra­cu­ją w wyuczo­nej lub pokrew­nej spe­cjal­no­ści. Wie­lu z nich odno­si suk­ce­sy na polu nauko­wym.

 

Waż­niej­sze wyda­rze­nia w histo­rii ZFCS w ostat­nich 20 latach:

  • 2015 – Nagro­da w Ogól­no­pol­skim Kon­kur­sie im. Ada­ma Smo­liń­skie­go na naj­lep­szą pra­cę dyplo­mo­wą z dzie­dzi­ny inży­nie­rii mate­ria­ło­wej dla Olgi Mar­kow­skiej.
  • 2015 – Moder­ni­za­cja labo­ra­to­rium. Zakup nowo­cze­snej apa­ra­tu­ry badaw­czej m.in. do pomia­rów efek­tu Hall’a i foto­lu­mi­ne­scen­cji w pod­czer­wie­ni
  • 2015 – Prze­ka­za­nie przez prof. Anto­nie­go Rogal­skie­go obo­wiąz­ków Kie­row­ni­ka Zakła­du nowe­mu następ­cy ppłk. dr. hab. inż. Pio­tro­wi Mar­ty­niu­ko­wi
  • 2015 – HABILITACJA ppłk. dr inż. Pio­tra Mar­ty­niu­ka – uzy­skał sto­pień nauko­wy dok­to­ra habi­li­to­wa­ne­go nauk tech­nicz­nych w zakre­sie elek­tro­ni­ki – opto­elek­tro­ni­ka w dzie­dzi­nie „Barie­ro­we detek­to­ry pod­czer­wie­ni jako nowa gene­ra­cja detek­to­rów HOT”
  • 2015 – Wybór prof. dr hab. inż. Anto­nie­go Rogal­skie­go na sta­no­wi­sko Dzie­ka­na Wydzia­łu IV Nauk Tech­nicz­nych PAN.
  • 2014 – Wzrost Impact Fac­tor cza­so­pi­sma Opto-Elec­tro­nics Review za 2014 r. i wyniósł 1,667.
  • 2014 – Prof. dr hab. inż. Anto­nie­go Rogal­skie­go, czł. rzecz. PAN został człon­kiem Pre­zy­dium Pol­skiej Aka­de­mii Nauk
  • 2014 – Otwar­to w Oża­ro­wie Mazo­wiec­ki nowe labo­ra­to­rium epi­tak­sji z wią­zek mole­ku­lar­nych.
  • 2014 – Zakup MBE
  • 2013 – Wybór prof. Anto­nie­go Rogal­skie­go na człon­ka rze­czy­wi­ste­go Pol­skiej Aka­de­mii Nauk
  • 2012 – Dołą­cze­nie Opto-elec­tro­nics Review do eli­tar­nej gru­py cza­so­pism indek­so­wa­nych przez Thom­son Reu­ters w bazach Cur­rent Con­tents
  • 2012 – Wyróż­nie­nie za naj­lep­szą pra­cę w dzie­dzi­nie detek­to­rów pod­czer­wie­ni nada­ne przez Komi­tet Nauko­wy kon­fe­ren­cji w Phy­sik­zen­trum Bad Hon­nef WE-Hera­eus-Semi­nar: Infra­red: Scien­ce, Tech­no­lo­gy and Appli­ca­tions, Piotr Mar­ty­niuk
  • 2010 – Wyróż­nie­nie w Ogól­no­pol­skim Kon­kur­sie im. Ada­ma Smo­liń­skie­go na naj­lep­szą pra­cę dyplo­mo­wą z dzie­dzi­ny inży­nie­rii mate­ria­ło­wej, Wio­let­ta Pusz.
  • 2004 – Wybór prof. Anto­nie­go Rogal­skie­go na człon­ka kore­spon­den­ta Pol­skiej Aka­de­mii Nauk
  • 2003 – Utwo­rze­nie przez kon­sor­cjum WAT – Vigo Sys­tem S.A. wspól­ne­go labo­ra­to­rium epi­tak­sji HgCd­Te ze związ­ków meta­lor­ga­nicz­nych
  • 2002 – II nagro­da w Kon­kur­sie na Naj­lep­szą Roz­pra­wę Dok­tor­ską WAT, Jolan­ta Raczyń­ska
  • 2001 – Włą­cze­nie Opto-elec­tro­nics Review na listę cza­so­pism indek­so­wa­nych (tzw. listę fila­del­fij­ską)
  • 2001 – II Nagro­da Ogól­no­pol­skie­go Kon­kur­su im. Pro­fe­so­ra Ada­ma Smo­liń­skie­go na naj­lep­szą pra­cę dyplo­mo­wą z dzie­dzi­ny opto­elek­tro­ni­ki, Piotr Mar­ty­niuk
  • 1999 – I Nagro­da w Ogól­no­pol­skim Kon­kur­sie im. Pro­fe­so­ra Ada­ma Smo­liń­skie­go za naj­lep­szą pra­cę dyplo­mo­wą z dzie­dzi­ny opto­elek­tro­ni­ki, Jakub Wenus.
  • 1999 – II nagro­da w Kon­kur­sie na naj­lep­szą pra­cę dyplo­mo­wą w Woj­sko­wej Aka­de­mii Tech­nicz­nej, Jakub Wenus
  • 1998 – Prze­ję­cie przez ZFCS redak­cji spe­cja­li­stycz­ne­go cza­so­pi­sma Opto-Elec­tro­nics Review (przy wspar­ciu Komen­dy Woj­sko­wej Aka­de­mii Tech­nicz­nej i Insty­tu­tu Fizy­ki Tech­nicz­nej)
  • 1998 – I Nagro­da im. Micha­ła Śmia­łow­skie­go dla mło­dych auto­rów za pra­cę z dzie­dzi­ny nauki o mate­ria­łach przy­zna­na przez Fun­da­cje Kościusz­kow­ską, Wal­de­mar Gaw­ron
  • 1998 – III nagro­da w Kon­kur­sie o Nagro­dę Rek­to­ra WAT za naj­lep­szą poza­pro­gra­mo­wą pra­cę stu­denc­ką, Jakub Wenus
  • 1997 – Nagro­da II stop­nia w kon­kur­sie na naj­lep­szą pra­cę dok­tor­ską 1997 roku w WAT, Wal­de­mar Gaw­ron.
  • 1997 – Otrzy­ma­nie przez prof. Anto­nie­go Rogal­skie­go Nagro­dy Fun­da­cji na Rzecz Nauki Pol­skiej w dzie­dzi­nie nauk tech­nicz­nych (tzw. „Pol­skie­go Nobla”)
  • 1996 – Wyróż­nie­nie w Kon­kur­sie o Nagro­dę Rek­to­ra WAT za naj­lep­szą poza­pro­gra­mo­wą pra­cę stu­denc­ką, Jakub Wenus
  • 1995 – Nada­nie prof. Anto­nie­mu Rogal­skie­mu tytu­łu Fel­low świa­to­wej orga­ni­za­cji The Inter­na­tio­nal Socie­ty for Opti­cal Engi­ne­ering (SPIE), USA
  • 1992 – Wyróż­nie­nie przez Pol­ski Komi­tet Opto­elek­tro­ni­ków w ogól­no­pol­skim kon­kur­sie na naj­lep­szą pra­cę dyplo­mo­wą z dzie­dzi­ny opto­elek­tro­ni­ki, Robert Ciu­pa